Poezja powstaniowa

Poezja powstania kościuszkowskiego 181 to wyłącznie liryka, przeważnie anonimowa. Historycy literatury stwierdzili, że autorami jej byli również ludzie o znanych nazwiskach, jak Alojzy Feliński adiutant Kościuszki, Jakub Jasiński, Franciszek Makulski, Józef Bielawski. Ustalenie autorstwa wierszy jest jednak zjawiskiem rzadkim i w masie swej poezja powstańcza nadal pozostaje anonimowa. Wiemy na pewno, że zrodziła się w dwóch przede wszystkim ośrodkach w Krakowie i Warszawie. Po upadku Krakowa (15 czerwca) Warszawa dominuje już ostatecznie. Poezja tych czasów zmierza do spełnienia doniosłej roli propagandowej, wysuwa wielkie hasła, jest patetyczna w swej formie i doborze argumentacji; „ jest to poezja koturnowa, dostosowana do epoki deklamacyjnego klasycyzmu, odbicie księżycowe tyrad Racine’a i Corneille’a” tak oceni ją wnikliwy badacz Juliusz Nowak-Dłużewski. Prawie nie ma w poezji powstania kościuszkowskiego wierszy mówiących o życiu uczuciowym jednostki, a więc o tematyce tak często podejmowanej później podczas powstania listopadowego. Nie jest to dziwne, jeśli się zważy, że powstanie 1830—1831 wybuchło w epoce romantyzmu. Znajdą się jednak zwiastuny nowych upodobań i w poezji kościuszkowskiej. Nowak-Dłużewski wskazuje na wiersz pt. Żołnierz, przedstawiający pożegnanie z ukochaną dziewczyną wojaka idącego na bój.